ආර්ථික පරිවර්තන පනත දීර්ඝකාලීන ඉලක්ක සහිතයි – මහාචාර්ය සේමසිංහ වන්නිනායක
- ආර්ථික අර්බුදයට හේතු වූ කරුණු නිසි ලෙස අධ්යයනය කර ඉදිරි පිළිවෙතට යා යුතුයි
- IMF වැඩසටහන දෙස අපි බැලිය යුත්තේ සුබවාදීවයි
- කෘෂි ක්ෂේත්රයේ ඵලදායිතාව ඉහළ නැංවීම සහ නවීන තාක්ෂණය හඳුනා ගැනීම වැදගත්
ආර්ථික පරිවර්තන පනත, ආර්ථික ප්රතිපත්තිය මඟින් මෙරට ජාතික ආර්ථිකය යහපත් දිශාවකට යොමු කළ හැකි ආකාරය, නව ආර්ථික පනත
මඟින් මෙරට ආර්ථිකයට දීර්ඝකාලීනව ලැබෙන වාසි මොනවාද යන්න පිළිබඳව කැලණිය විශ්වවිද්යාලයේ ආර්ථික විද්යා අධ්යයන අංශයේ අංශාධිපති මහාචාර්ය සේමසිංහ වන්නිනායක මහතා සමඟ සිදුකළ සාකච්ඡාවක් ඇසුරින් මෙම ලිපිය සැකැසේ.
පසුගියදා පාර්ලිමේන්තුවේදී සම්මත කරගන්නා ලද ආර්ථික පරිවර්තන පනත මෑතකාලයේදී සම්මත වූ ඉතා සුවිශේෂී පනතකි. මේ පනතින් යෝජිත යන්ත්රණය මඟින් ඉදිරි දශක දෙකහමාරක කාලය තුළ මෙරට ආර්ථිකයේ ව්යුවහාත්මක වෙනස්කම් රැසක් ඇති කිරීමට අපේක්ෂව බව පැහැදිලිය. මේ පනතේ ප්රමුඛ අරමුණු වශයෙන් දැක්වෙන්නේ ශ්රී ලංකා ආර්ථිකය ඉහළ තරගකාරීත්වයකින් යුත් අපනයනාභිමුඛ ඩිජිටල් ආර්ථිකයක් බවට පරිවර්තනය කිරීමත් ගෝලීය ආර්ථිකය සමඟ ඒකාබද්ධතාව වැඩි කිරීමත්ය. ඒ හැර සාර්ව ආර්ථිකයේ තුලනය ඇති කරගැනීම, රාජ්ය ණය තිරසාර බව ඇතිකර ගැනීම, ඵලදායීතාව හා අපනයන ඉහළ නැංවීම සඳහා කෘෂි අංශය නවීකරණය, සහ සියලු දෙනා ඇතුළත් කර ගන්නා ආර්ථික වර්ධනයක් අත්කර ගැනීමට හැකියාව තිබේ.
හරිත ආර්ථිකය
මේ පනත මඟින් ළඟා කර ගැනීමට අපේක්ෂිත නිශ්චිත ඉලක්ක ගණනාවක් දක්වා තිබේ. ඒ අතර 2027 දක්වා වාර්ෂිකව සියයට 5ක ආර්ථික වර්ධනයක් ද ඉන් අනතුරුව එයට වැඩි වර්ධන වේගයක් අත්කර ගැනීම, 2032 වන විට රාජ්ය ණය දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් (ද.දේ.නි.) සියයට 95ට අඩු මට්ටමක (දැනට එම අගය සියයට 114කි), රජයේ වාර්ෂික දළ මූල්ය අවශ්යතා සියයට 13ට අඩු මට්ටමක ද පවත්වා ගැනීම, 2027 වන විට විදේශ මුදල්වලින් සිදු කරන වාර්ෂික ණය සේවාකරණ ද. දේ. නි. ප්රතිශතයක් වශයෙන් සියයට 4.5ට අඩුවෙන් පවත්වා ගැනීම, 2025 සිට සේවා වියුක්ති අනුපාතය සියයට 4.5ට අඩු මට්ටමක පවත්වා ගැනීම, ස්ත්රී ශ්රමබළකා සහභාගීත්ව අනුපාතය 2030 වන විට සියයට 40 දක්වාත් 2040 වන විට සියයට 50 දක්වාත් වැඩි කිරීම, ශුද්ධ ශූන්ය තත්ත්වයක් ඇතිකර ගනිමින් 2050 වන විට හරිත ආර්ථිකයක් කරා ළඟා වීම යනාදිය වේ. මෙම අරමුණු සහ ඉලක්ක සාක්ෂාත් කර ගනිමින් ආර්ථික පරිවර්තනය සඳහා වූ ජාතික ප්රතිපත්තියක් ස්ථාපිත කිරීමට ආයතන කිහිපයක් ස්ථාපිත කිරීමට ද යෝජනා කර තිබේ. ආර්ථික කොමිසම, ශ්රී ලංකා ආයෝජන කලාප, අන්තර්ජාතික වෙළෙඳාම සඳහා වූ කාර්යාලය, ජාතික ඵලදායිතා කොමිසම, ආර්ථික විද්යාව සහ අන්තර් ජාතික වෙළෙඳාම සඳහා වූ ශ්රී ලංකා ආයතනය යනු ඒවාය.
ජනාධිපතිවරයා මේ සම්බන්ධයෙන් දක්වා ඇති අදහස් සම්පිණ්ඩනය කළහොත් මෙහි අවසන් ඉලක්කය වන්නේ රටේ ආර්ථික ස්ථායිතාව ඇති කිරීමත් නැවත ආර්ථික අර්බුදයක් ඇතිවීම වැළැක්වීමත් ය. මේ මගින් සිදු කර ඇත්තේ ආර්ථික සංවර්ධනය ඇති කර ගැනීම ආණ්ඩුවේ නීතිමය වගකීමක් බවට පත් කර තිබීමයි. ඒ අනුව දක්වා ඇති ඉලක්ක සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා වූ ප්රතිපත්ති සැකසීම ආණ්ඩුවේ ව්යවස්ථාපිත වගකීමක් බවට පත් වේ. මේ ඉලක්ක සියල්ලම සමඟ ඇති කර ගන්නා ලද එකඟතා හා සමපාත වේ. ඒ නිසා මට හිතෙනවා මේ මඟින් වක්රාකාරව සිදුකරන්නේ ඒ සමඟ වූ එකඟතාව නීතිගත කිරීමයි. එවිට කවුරුන් බලයට පත්වුවත් එම එකඟතා කඩකළ නොහැකිය. එය ඉතාමත් හොඳ ප්රවණතාවකි. රටක සංවර්ධනයට ප්රතිපත්තිවල අඛණ්ඩතාව ඉතා වැදගත්ය. මෙයට පෙර 16 වතාවක් අප අන්තර් ජාතික මූල්ය අරමුදලට ගොස් තිබේ. එහෙත් බොහෝ අවස්ථාවල එම වැඩසටහන් සම්පූර්ණ කළේ නැත. අවාසනාවකට හෝ මෙවරත් එවැනි දෙයක් වුවහොත් නැවතත් අර්බුදකාරී තත්ත්වයක් ඇතිවිය හැකිය. ආර්ථික පනතින් ජාතික ප්රතිපත්තියක් ඇති කිරීම ඉතාමත් හොඳ ප්රවේශයකි.
මූල්ය කළමනාකරණය
අපේ රටේ රාජ්ය මූල්ය කළමනාකරණයේ දක්නට ඇත්තේ ඉතා අවිධිමත් සහ වගකීම් විරහිත තත්ත්වයකි. කෝප් සහ කෝපා කමිටුවලදී රාජ්ය සහ රාජ්ය අනුබද්ධිත ආයතනවල මූල්ය කළමනාකරණය කෙතරම් දූෂිත ද යන්න හෙළිදරව් වී ඇත. එහෙත් මේ අක්රමිකතා කරන්නන්ට කිසිදු දඬුවමක් නැත. ආර්ථික පරිවර්තන පනත සමඟම ඉදිරිපත් කළ රාජ්ය මූල්ය කළමනාකරණ පනත මගින් අරමුණු කරන්නේ රාජ්ය මූල්ය ක්ෂේත්රයේ පවත්නා අවිධිමත් සහ වගකීම් විරහිත මූල්ය කළමනාකරණය විධිමත් කිරීමය. මෙහි ඵලදායීත්වය ඉදිරියේදී දැකගත හැකි වනු ඇත. මගේ මතකයේ විදියට මෙවැනි පනතක් මෙයට පෙරත් ගෙනැවිත් තිබේ. මේ පනත් කෙතරම් ගෙන ආවත් ප්රතිඵලයක් නොමැත. ඒවායේ ඇති සිදුරුවලින් රිංගා යාමට අදාළ පුද්ගලයන් හොඳින් දනිති. ඒ පිළිබඳ දැඩි අවධානයකින් කටයුතු නොකෙළහොත් මේ වෑයම ද අසාර්ථක වේ.
මේ සම්බන්ධයෙන් විවිධ අදහස් පළවේ. ආණ්ඩුව පැත්තෙන් ප්රකාශ වෙන්නේ මෙය ජනාධිපතිවරයාගේ අදහස් අනුව නිර්මාණය වූවක් බවය. එහෙත් මේ පනතින් යෝජනා කර තිබේ. යන්ත්රණය හා ඉලක්ක අනුව නිරීක්ෂණය කිරීමේදී මෙය අයි.එම්.එෆ්. වැඩ සටහන සමඟ දැඩි සම්බන්ධතාවක් තියෙන බවය. යම් යම් නොගැළපෙන තැන් තිබුණද අයි.එම්.එෆ්. වැඩසටහන දෙස අප බැලිය යුත්තේ සුබවාදීවය. ඉදිරියේදී නැවත ආර්ථික අර්බුදයක් ඇතිවීම වැළැක්වීමට මෙය කෙතරම් පිටිවහල් වන්නේදැයි සලකා බැලිය යුතුය.
ආර්ථිකය යථාවත් කිරීමට නම් ආර්ථික අර්බුදයේ හේතුසාධක නිවැරදිව හඳුනාගත යුතුය. ඒ සමඟම දැනට පවත්නා ගැටලු සහ ප්රමුඛතා හඳුනාගත යුතුය. ඒ හැර හුදු සටන් පාඨ හෝ ප්රදර්ශනාත්මක වැඩසටහන්වලින් රට ගොඩනඟන්නට හැකියාවක් නැත. පසුගිය දශක කිහිපය තුළ ක්රියාත්මක කළ වැරදි ආර්ථික හා මූල්ය කළමනාකරණය, වැරදි ප්රතිපත්ති තේරීම්, දුර්වල ආණ්ඩුකරණය යන ඒවා අර්බුදයේ කේන්ද්රීය සාධකය. ඇත්ත වශයෙන් ම රට මුහුණ දී ඇති ආර්ථික අභියෝගවලට මුහුණදීමට විධිමත් නිශ්චිත ඉලක්කගත වැඩපිළිවෙළක් අවශ්ය කෙරේ. දේශපාලන වේදිකාවල ද මේ බව නිතර අහන්න ලැබේ. ඉදිරියේදී කවුරු බලයට පත් වුවද එවැනි වැඩපිළිවෙළක් මත කටයුතු කිරීම අත්යවශ්ය කරුණකි. නිදහසින් පසු මුල් අවදියේදී දස අවුරුදු සැලැස්ම, පස් අවුරුදු සැලැස්ම, සත් අවුරුදු සැලැස්ම, කඩිනම් මහවැලි සංවර්ධන වැඩසටහන, නිවාස වැඩසටහන් යනාදි ඉලක්කගත වැඩසටහන් තිබුණි. එහෙත් පසුකාලීනව එවැනි නිශ්චිත ඉලක්ක අත් කර ගැනීමට වඩා එදිනෙදා දවස් ගෙවා ගන්නා වැඩ සටහන් ක්රියාත්මකව තිබුණි.ඇතිවූ ආර්ථික අර්බුදය එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස සඳහන් කළ හැකිය.
ආර්ථිකය වර්ධනය
අප ආර්ථික වර්ධන ඉලක්ක ගත්තොත් පොදුවේ පිළිගන්නා තත්ත්වය වන්නේ රටක් ආර්ථික සංවර්ධනය කරා ගමන් කිරීමට සියයට 8-10ක වාර්ෂික වර්ධන වේගයක් අඛණ්ඩව වසර 15ක් පමණ පවත්වා ගත යුතුය යන්න. ඒ අනුව පනතේ දක්වා ඇති ඉලක්ක සපුරා ගත්තොත් රටේ සංවර්ධනයට එය පිටුවහලක් බවට පත්වේ. එසේ වුවහොත් සේවා වියුක්ති ඉලක්ක සපුරා ගැනීමටත් ණය සේවාකරණ ඉලක්ක සපුරා ගැනීමටත් හැකිවේ. එහෙත් අපේ රටේ පවත්නා දේශපාලන සංස්කෘතිය හා සමාජ සම්මත, ගෝලීය ආර්ථික සහ දේශපාලන ප්රවණතා සැලකිල්ලට ගත්කළ මෙය පහසු කාර්යයක් නොවේ. ඒ අනුව අනෙක් ඉලක්ක සැලකිල්ලට ගත්ත ද තත්ත්වය මෙයයි.
මේ ඉලක්ක ඉතාමත් ආකර්ෂණීය එකකි. ප්රශ්නය වන්නේ මේ ඉලක්ක කොයි තරම් දුරට සාක්ෂාත් කර ගැනීමට හැකි ද යන්නය නැතිනම් කෙතරම් දුරට යථාර්ථවාදීද යන්නය. සංඛ්යා දත්ත තිබූ පමණින් ආර්ථිකය වර්ධනය වෙන්නේ නැත. ඒ සඳහා නිශ්චිත වූ වැඩපිළිවෙලක් ද අවශ්යය. උදාහරණයක් ලෙස ශ්රම බළකා සහභාගිත්වය 2040 වන විට සියයට 50ක් දක්වා ඉහළ නැංවීම.සඳහන් කළ හැකිය එහෙත් මෙහි මෙම ඉලක්කය සපුරා ලන්නේ කෙසේද යන්න ගැන හෝ සඳහනක් නැත.
පනතේ දක්වා ඇති ඉලක්කය සපුරා ගැනීම සඳහා වූ ප්රතිපත්ති සම්පාදනය කිරීමට ආණ්ඩුව නීත්යානුකූලව බැඳී සිටී. එහෙත් ආණ්ඩුව ඊට අපොහොසත් වුවහොත් හෝ වගකීම පැහැර හැරියහොත් එයට වගකිව යුත්තේ කවුරුන්ද දඬුවම කුමක් ද යන්න මෙහි සඳහන්ව නැත.
රාජ්ය වියදම් සීමා කිරීම
රජයේ ආර්ථික පරිවර්තන පනත තුළින් ජනතාවට ලැබෙන වාසි අවාසි මොනවාද යන්න ද සලකා බැලිය යුතුය. වාසි ලෙස කෙතරම් සහනාධාර ලැබෙනව ද? බඩු මිල කොච්චර අඩුවෙයි ද? වැටුප් කොයිතරමින් වැඩි වෙයි ද? යනාදිය නම් එවැනි වාසි කෙටිකාලීන වාසි ලැබීමේ අවස්ථාවකි එහෙත් දිගුකාලීනව රටට සහ ජනතාවට වාසි අත්පත්කර ගත හැක්කේ දිගුකාලීන ඉලක්ක සපුරා ගතහොත් පමණි. මෙමඟින් ජනතාට ඇති විය හැකි අවාසි මොනවද යන්න පැවැසීමට කල්වැඩිය. මන්ද යත් වාසි අවාසි මොනව ද යන්න තීරණය වන්නේ ක්රියාවට නංවන ප්රතිපත්ති අනුවය. උදාහරණ වශයෙන් රජයේ දළ මූල්ය අවශ්යතා ඉලක්කය සපුරා ගැනීමට රාජ්ය වියදම් සීමාකිරීමේ ප්රතිපත්තියකට එළඹුණහොත් එය ජනතාවට අහිතකර ලෙස බලපෑ හැකිවීම දක්වන්න පුළුවන්. රාජ්ය ණය සම්බන්ධ ඉලක්කය සපුරා ගැනීමට රාජ්ය ණය සීමා කිරීමත් අහිතකර ආකාරයෙන් බලපෑ හැකිය. එහෙත් මේ සෑම දෙයක්ම තවමත් උපකල්පිත තත්ත්වයන්ය.
ගෝලීය වශයෙන් පැමිණෙන අභියෝගවලට මුහුණදීමට අප ගෝලීය ආර්ථිකයේ ශක්තිමත් ඒකකයක් බවට පත් විය යුතුය.එය කළ හැක්කේ ජාත්යන්තර වෙළෙඳාමට ශක්තිමත්ව සම්බන්ධවීම තුළිනි. සිංගප්පූරුව, හොංකොං කුඩා රටවල් වුවද ජාත්යන්තර වෙළෙඳපොළ තුළ ඉතා ශක්තිමත්ය. අපට ඒ සඳහා යෝග්ය භූගෝලීය පරිසරයක් තිබේ. ඒවායින් ප්රයෝජන ගෙන ජාත්යන්තර වෙළෙඳ ජාලය තුළ අත්යවශ්ය ඒකකයක් බවට පත් විය යුතුය. ප්රාථමික අපනයන මගින් මෙය සපිරීම ඉතා අසීරුය. කාර්මික අපනයන සහ කෘෂි අංශයේදී අගය එකතු කළ නිෂ්පාදන අපනයට යොමු විය යුතුය.
ජාත්යන්තර වෙළෙඳාම
මෙම පනතින් විශේෂ අවධානය යොමු කර ඇති එක් අංශයක් ලෙස පෙනෙන්නේ ජාත්යන්තර වෙළෙඳාමයි. ජාත්යන්තර වෙළෙඳාමේදී අපි මුහුණ දී සිටින ප්රධාන ප්රශ්නයක් වන්නේ දිගින් දිගටම පවත්නා අයහපත් වෙළෙඳ ශේෂයයි. එය මඟහරවා ගැනීම සඳහා අපනයනාභිමුඛ ආර්ථිකයක් කරා පරිවර්තනය කිරීම අත්යවශ්ය කරුණකි. ආයෝජන කලාප ඇති කිරීම ජාත්යන්තර වෙළෙඳාමේදී ඉතා වැදගත්ය. දැනට ක්රියාත්මක ආයෝජන මණ්ඩලය ප්රතිව්යුහගත කර කාර්යක්ෂම යන්ත්රණයක් ඇති කළ යුතුය. එමෙන්ම කෘෂි ක්ෂේත්රයේ ඵලායිතාව වැඩි කිරීමත් නවීන කෘෂිකර්මාන්තයට යොමු වීමත් ඉතා වැදගත්ය. එමෙන්ම යහපත් මූල්ය කළමනාකරණය, ණය තිරසරභාවය ඇතිකර ගැනීම මෙන්ම රුපියලේ බාහිර අගය ස්ථායීව පවත්වා ගැනීම ගෝලීය වෙළෙඳපොළ තුළ තරඟකාරීත්වය ඇති කර ගැනීමට ඉවහල් වේ.
ස්ථාවර ආර්ථිකයක් පවත්වාගෙන යෑම සහ ණය ගෙවීම තිරසර මට්ටමක පවත්වාගෙන යෑම සඳහා ආර්ථික පරිවර්තන පනත උපයෝගි කරගත හැක්කේ කුමන ආකාරයට ද යන්න සලකා බැලිය යුතුය. මෙහිදී ආර්ථික අර්බුදයේ ආසන්නතම හේතුව වූයේ විදේශ විනිමය හිඟයයි. ඒ නිසා ආර්ථිකයේ තිරසරභාවය ඇති කර ගැනීම සඳහා විදේශ විනිමය ඉපැයීම් වැඩිකර ගත යුතුය. දැනය ප්රධාන විදේශ විනිමය ඉපැයීම් මූලාශ්ර වන සංචාරක ඉපැයීම් සහ විදේශීය ප්රේෂණ හැරුණ විට අපනයන ඉපැයීම් වැඩිකර ගැනීම අත්යවශ්යයි. මේ පනතේ එක් අරමුණක් වන්නේ අපනයනාභිමුඛ ආර්ථිකයක් ඇති කිරීමට අවශ්ය පදනම සැකසීමයි. එය ආර්ථික වර්ධනයට වගේම ණය තිරසරභාවයටත් ඉතා වැදගත්ය. මෙම පනතින් ස්ථාපිත කිරීමට යෝජිත කොමිසම්වලට මෙහිලා වැදගත් කාර්යයක් ඉටු කළ හැකිය. ඒ වගේම රාජ්ය ණය ද. දේ. නිෂ්පාදිතයෙන් සියයට 95ක් දක්වා අඩුකර ගැනීම ද ණය තිරසරභාවය ඇති කර ගැනීමේදී වැදගත් වේ. අවසන් වශයෙන් කිවයුතු වන්නේ මේ කුමන පනත් ගෙනාව ද ඒවා මුද්රිත ලිපිගොනුවලට පමණක් සීමාවුවහොත් ඵලක් නොවන බවයි.
මහාචාර්ය සේමසිංහ වන්නිනායක
දිනමිණ
