IMF නොගියා නම් අපි තවමත් අවිනිශ්චිත තැනක ! – කොළඹ විශ්වවිද්යාලයේ ආර්ථික විද්යා අධ්යයන අංශයේ මහාචාර්ය ප්රියංග දුනුසිංහ
මහජනතාවත් සුබවාදීව සිතන්න ඕනෑ
ණය පාර්ශ්වකරුවන්ට, විදෙස් ආයෝජකයන්ට සුබදායී පණිවුඩයක්
ශ්රී ලංකාව මුහුණ දී තිබෙන්නා වූ
අර්බුදකාරී තත්ත්වය හමුවේ IMF මඟින් තෙවැනි වාරිකය නිකුත් කිරීම පිළිබඳ පක්ෂ, විපක්ෂව විවිධ අදහස් සංසරණය වෙමින් පවතියි. මේ පිළිබඳ කොළඹ විශ්වවිද්යාලයේ ආර්ථික විද්යා අධ්යයන අංශයේ මහාචාර්ය ප්රියංග දුනුසිංහ මහතා සමඟ සිදුකරන ලද සංවාදයයි මේ.
පවත්නා ආර්ථික තත්ත්වයත් සමඟ IMF තෙවැනි වාරිකය නිකුත් කිරීමෙහි වැදගත්කම කෙබඳුද?
ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල මඟින් තෙවැනි වාරිකය ලෙස ඩොලර් මිලියන 335ක මුදලක් පසුගිය දිනයකදී ශ්රී ලංකාවට ලබා දුන්නා.මේ වන විට ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල මඟින් ලබා දී තිබෙන්නා වූ සමස්ත ණය මුදල අෙමරිකානු ඩොලර් මිලියන 670ක්. අප රටෙහි වර්තමාන ආර්ථික අර්බුදයත් සමඟ IMF තෙවැනි වාරිකය නිකුත් කිරීම කාරණා කිහිපයක් මත අපට ශක්තියක් වෙනවා. පළමුවැනි කාරණාව වන්නේ, ශ්රී ලංකාව ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල සමඟ එකඟතාවන්ට පැමිණි ආර්ථික ප්රතිසංස්කරණ නිසි ලෙස ඉදිරියට රැගෙන ගොස් තිබෙන බවට මෙයින් සනාථ වීම. එම කාරණාව ශ්රී ලංකාවේ බාහිර ණය පාර්ශ්වකරුවන්ටත්, දේශීය සහ විදේශීය ආයෝජකයින්ටත් ඉතාමත් සුබදායි පණිවුඩයක්. ඊළඟ කාරණාව තමයි තෙවැනි වාරිකය නිදහස් කිරීමත් සමඟ ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල සමඟ එකඟ වූ කාරණාවන් ඉදිරියට ගෙන යෑමට පෙරට වඩා වැඩි උනන්දුවක් ඇතිවීම. එම උනන්දුව මත අදාළ ඉලක්කයන් සපුරා ගැනීමෙන් අපට අවශ්ය සහයෝගය ලබා ගන්නට පුළුවන්. ඒ වගේම තමයි මේ වාරිකය නොලැබුණි නම් 2022 වර්ෂයේ දී අප අත්විඳි තත්ත්වය නැවත උද්ගත වීමට වැඩි ඉඩකඩක් තිබෙනවා.
ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල මූලික වශයෙන් උත්සාහ කරනුයේ ආර්ථික ස්ථායිකරණය ඇති කිරීමටයි. විශේෂයෙන්ම රුපියල අව ප්රමාණය වීම පාලනය කිරීම, සංචිත ගොඩනැංවීම සහ මිල පාලනය කිරීම වැනි කාරණා ඔස්සේ තමයි ආර්ථික ස්ථායිතාව ඇති කිරීම සිදුකරන්නේ. මේ හේතුවෙන් ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලෙහි සහයෝගය අප හට නොලැබුණහොත් ආර්ථික ස්ථායිභාවයට අදාළ ගැටලු මතු වෙන්න පුළුවන්. එම ගැටලුකාරි තත්ත්වයන් හමුවේ අප හට ණය ලබා දෙන ආයතන, රටවල් සහ පෞද්ගලික අංශයට විශාල අවිනිශ්චිතතාවක් අපේ ආර්ථිකය තුළ උද්ගත විය හැකියි.
“නව බදු” අය කිරීම් පිළිබඳ සමාජය තුළ විවිධ අදහස් හුවමාරු වෙනවා. ඔබේ අදහස කුමක්ද?
නව දේපළ බද්ද පිළිබඳ සමාජයෙහි දැඩි කතාබහක් ඇතිවෙලා තිබෙනවා. දේපළ බද්ද ශ්රී ලංකාවට ආගන්තුක වුවද අසල්වැසි ඉන්දියාව ඇතුළු රටවල මේ බදු ක්රමය ක්රියාත්මක වෙනවා. අපට අනාවරණය වන කාරණාවක් තමයි නිවාස බද්ද පිළිබඳ සමාජයට ලැබී තිබෙන්නා වූ තොරතුරුවල යම්කිසි ගැටලුසහගත තත්ත්වයක් තිබෙන බව. මෙහිදී සිදු වන්නේ නිවාස කුලී ආරෝපිත බද්දක් ක්රියාත්මක කිරීමයි. සැබැවින්ම මෙහි බලපෑමට හසුවනුයේ ඉහළම නිවාස වටිනාකමක් සහිත නිවාස පමණයි. ශ්රී ලංකාවෙහි සමස්ත නිවාස ගණනින් 10%ක පමණ ප්රතිශතයක් තමයි මේ බද්දට යටත් වෙන්නේ. මේ නිසා වටිනාකමින් ඉතාමත් ඉහළ නිවාසවලින් අය කරන්නා වූ ඍජු බද්දක් ලෙස මෙය හැඳින්වීම ඉතා නිවැරදියි. එහෙත් මේ පිළිබඳ සාමාන්ය ජනතාව අතර අනියත බියක් ඇති කරවීමට ඇතැම් පාර්ශ්වයන් උත්සාහ ගනිමින් සිටිනවා. ඔවුනට අවශ්ය වනුයේ මෙම බදු ක්රමය පිළිබඳ ජනතාව තුළ බියක් ඇති කරවමින් එය ආපසු හැරවීමටයි . මහජනතාව එම රැවටීමට හසු නොවී බුද්ධිමත්ව ක්රියා කිරීම ඉතාමත් වැදගත්.
ශ්රී ලංකාව ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල මත යැපෙන රටක් බවට විවිධ පාර්ශ්වයන්ගෙන් එල්ලවන්නා වූ චෝදනාවන් සත්යක්ද?
ශ්රී ලංකාව ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල මතම රඳා පවතිනවා යැයි පැවසීම යුක්තිසහගත නැහැ. අපට විදේශ විනිමය ලැබෙන ප්රධාන අංශ ත්රිත්වයක් ලෙස අපනයන අංශය, සංචාරක ව්යාපාරය, විදෙස් ශ්රමිකයන් ඔස්සේ ලැබෙන්නා වූ මුදල් හඳුන්වන්නට පුළුවන්. වසංගත සමය තුළ මෙම අංශයන්හි යම්කිසි පහළ වැටීමක් සිදු වුවද වර්තමානය වන විට ඒවා ඉතා ඉක්මනින් යථා තත්ත්වයට පත් වී තිබෙන අයුරු අපට පෙනෙනවා. මේ වසරෙහි පළමු මාස කිහිපයෙහි ලක්ෂ නවයකට ආසන්න සංචාරකයින් ප්රමාණයක් ශ්රී ලංකාවට පැමිණියා. ඒ වගේම තමයි විදෙස් ශ්රමිකයන් විසින් විශාල මුදලක් ශ්රී ලංකාවට ලබා දෙනවා. මෙවැනි තත්ත්වයක් තුළ ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලෙහි මුදල් නොමැති වුවද රටක් වශයෙන් ඉදිරියට යෑමට අපට හැකියාවක් තිබෙනවා. ජාත්යන්තර බැඳුම්කර හිමියන් සහ ද්විපාර්ශ්වික ණයකරුවන් යන දෙපාර්ශ්වයට තමයි අප දැනට ණය නොගෙවන්නේ. ඔවුනට ණය ගෙවීමට අදාළව අපට සහන කාලයක් ලැබෙයි කියලා බලාපොරොත්තු වෙන්න පුළුවන්. ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල විසින් ගණනය කර තිබෙන ආකාරයට රටෙහි සංවර්ධනයට අවශ්ය මුදල් සපයා ගන්නා අතරවාරයේ දී ණය මුදල් ගෙවමින් ඉදිරියට යෑමට අපට හැකියාව ලැබෙන ආකාරයට තමයි මේ කටයුතු ක්රියාත්මක වෙන්නේ. එම නිසා ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල මත අපි යැපෙනවා කියන මතය ඉවත් කර ගැනීමත් අවශ්යයි.
අයි. එම්. එෆ්. තුන්වැනි වාරිකයත් සමඟ රජයෙහි ඉදිරි වැඩකටයුතු කළමනාකරණය කරගත යුත්තේ කෙසේද?
මීට පෙර අවස්ථාවන්හිදී ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල මඟින් අපට මුදල් ලබා දී තිබෙන්නේ අය වැයට උපකාරවන අන්දමට. එහෙත් තෙවැනි වාරිකය සංචිතවලට එකතු වනවාද? අය වැයට අදාළව දෙනු ලැබූ අරමුදලක්ද? යන්න පිළිබඳ අපැහැදිලියි. ඇතැම් විට මේ දෙකොට්ඨාසයටම අදාළ වන ලෙස මේ වාරිකය නිකුත් කළා වෙන්නත් පුළුවන්. මෙම කාරණාවේදී අපට ලැබුණු මුදල කළමනාකරණය කරගන්නේ කෙසේද, යන්නට වඩා ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලෙහි උපදෙස් මත අප රට තුළ ක්රියාත්මක වන්නාවූ වැඩසටහන් කළමනාකරණය කරගන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ අවධානය යොමු කිරීම ඉතාමත් වැදගත්. ඒ යටතෙහි ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල විසින් අප වෙතට ලබා දුන් ඉලක්ක සපුරා ගැනීමත් අවශ්යයි. එහිදී විවිධ අණ පනත් නිසි දිනයට සම්මත කරගැනීම, ගැසට් නිවේදන නිකුත් කිරීම ආදිය සිදු කිරීමට තිබෙනවා. ඒවා නිසි දිනයට සම්මත කර ගැනීම, නිකුත් කිරීම පමණක් නොව ප්රායෝගිකව ක්රියාත්මක කිරීම කෙරෙහි ද රජයෙහි අවධානය යොමු විය යුතුයි. නිදසුනක් වශයෙන් රාජ්ය මූල්ය කළමනාකරන පනත, අල්ලස් දූෂණ වැළැක්වීමේ පනත ආදියෙන් නිසි ප්රතිලාභ ලබා ගැනීමට නම්, ඉලක්ක සපුරා ගැනීමට නම් ඒවා නිසි ආකාරයෙන් ක්රියාවෙහි යෙදවීම වැදගත්.
සමාජීය වියදම් පිළිබඳ ඉලක්කය සපුරා ගැනීමට ඉදිරියේදී ගතහැකි ක්රියාමාර්ග මොනවාද ?
ශ්රී ලංකාවෙහි දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයෙන් ප්රතිශතයක් ලෙස 0.6%ක ප්රමාණයක් වෙන් කිරීම පිළිබඳයි මෙයින් කියවෙන්නේ. එහෙත් රජය වෙන්කර තිබෙන්නා වූ මුදල එම ප්රතිශතයට වඩා අඩු අගයක් ගන්නවා. මේ හේතුවෙන් තමයි එම ඉලක්කය සපුරා ගැනීමට ලාංකේය රජය අපොහොසත්වී තිබෙන බව ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල මඟින් ඉස්මතු කළේ. එයට බලපාන්නා වූ විවිධ හේතු තිබෙනවා. ඒ අතරින් අස්වැසුම වැඩසටහන ක්රියාත්මක කිරීමේදී එල්ල වූ බාධාකාරි තත්ත්වයන් කැපී පෙනෙනවා. විශේෂයෙන්ම ඒ සඳහා සමීක්ෂණ සිදු කිරීමේදී, රාජ්ය නිලධාරීන්ගේ සහයෝගය ලබා ගැනීමේදී ගැටලු මතුවුණා. සමාජයීය වියදම් පිළිබඳ ඉලක්කය රජයට සපුරා ගැනීමට නොහැකි වීමට එවැනි කරුණු කාරණා බලපානු ලැබුවා. මේ හේතුවෙන් මධ්යගත දත්ත පද්ධතියක් හරහා අදාළ ප්රතිලාභීන් හට ආධාර ලබා දීමට කටයුතු කරමින් සිටිනවා. මේ තුළ අස්වැසුම, වැඩිහිටි දීමනා, ආබාධිත දීමනා ඇතුළු අනෙකුත් දීමනා පිළිබඳ සැලකිල්ලට ගනු ලබනවා. ඒ අනුව නිසැක වශයෙන්ම සමාජ ආරක්ෂණ වැඩසටහන ශක්තිමත් කිරීම වැදගත්. මෙහිදී නව දත්ත සමූහයක් මත පදනම් වෙමින් ඩිජිටල් තාක්ෂණය භාවිත කරමින් සමාජ ආරක්ෂණ වැඩසටහන ක්රියාත්මක කිරීමට අවශ්යයි.
ඇතැම් පාර්ශ්වයන් පවසන ආකාරයට ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලෙහි උපකාර ලැබීම හැර වෙනත් විසඳුමක් අප හට තිබේද?
පළමු කාරණාව තමයි ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලට චෝදනා කරන අය ඉදිරිපත් කරන්නට අවශ්යයි එම චෝදනා මොනවද කියලා. අපි දකින ඉතිහාසය තුළ අපට පෙනෙනවා ලෝකයෙහි රටවල ගෙවුම් ශේෂ අර්බුදයන් මඟහරවා ගැනීමට තමයි ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල මූලික වශයෙන්ම පිහිටුවා තිබෙන්නේ කියලා. එම ගෙවුම් ශේෂ අර්බුදයන්ට විසඳුම් ලබා දීමේ දී අර්බුදයන් පැමිණීමට හේතු වුණු කරුණු කාරණා ආමන්ත්රණය කිරීමට ඔවුන් උත්සාහ කරනවා. ඒ වගේම තමයි ඔවුන් ලංකාවට අදාළව අයහපත් තත්ත්වයන් කිහිපයක් පැහැදිලිවම පෙන්වා දීලා තිබෙනවා. එලෙස පෙන්වා දී තිබෙන්නා වූ අයහපත් තත්ත්වයන් මඟහරවා ගනිමින් ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලෙහි ආධාර නොමැති තත්ත්වයක් තුළ වුවද ලාංකේය ආර්ථිකය ගොඩනැංවීමට නම් එම ක්රියාමාර්ගයන් ක්රියාවෙහි යෙදවීමට අපට සිදු වෙනවා. එම නිසා ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලෙහි උපකාර ලබා ගැනීම නුසුදුසුයි යන පටු ආකල්පයන්ගෙන් අප මිදිය යුතුයි. එයට හේතුව වන්නේ 1990 වර්ෂයේහිදී තිබුණු ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලට වඩා 2024 වර්ෂයේදී ක්රියාත්මක වන්නාවූ ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලෙහි යම් යම් වෙනස්කම් පැවතීමයි. 1980, 1990, 2000 දශකයන්හිදී සමාජ සුබසාධනය, සමාජ ආරක්ෂණය පිළිබඳ ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල විසින් අවධානයක් යොමු කොට නොතිබුණ ද 2024 වර්ෂයේදී අවධානය යොමු කිරීමෙන් එය පැහැදිලි වෙනවා. එයට ප්රධාන හේතුව තමයි ආර්ථික වශයෙන් විශාල පීඩාකාරී තත්ත්වයක් පහළ සමාජ ස්තරයන්ට ළඟා කරදීම හරහා ආර්ථිකය ගොඩනැංවීම අපහසු බව සහ දේශපාලනික වශයෙන් තිරසරත්වයක් ඒ තුළ නොමැති බව ඔවුන් දැන සිටීම. මේ ආකාරයට ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල පිළිබඳ විවේචන එල්ල කරමින් වෙනත් විකල්ප පිළිබඳ කතාබහ කරන්නා වූ බොහෝ පාර්ශ්වයන් සතුව තිබෙනුයේ 1980 වර්ෂයේදී ජාත්යන්තර අරමුදල ආශ්රිතව පැවති තත්ත්වයන් පිළිබඳ අවබෝධයක්. එම ආකල්පයෙන් ඔබ්බට ගොස් සිතීම ඉතාමත් වැදගත්.
දේශීය ආර්ථිකය ගොඩනැංවීමේදී මහජනතාවගේ සහ රජයේ පාර්ශ්වයෙහි වගකීම කෙබඳුද?
විශේෂයෙන්ම අර්බුදයෙන් ගොඩ ඒමට නම්, ආර්ථික වශයෙන් ශක්තිමත් වීමට නම් ජනතාව බුද්ධිමත් ලෙස කටයුතු කිරීම ඉතාමත් වැදගත්. මෙහිදී තමන්ට ලැබෙන දෙයට වඩා රටට ලැබෙන දෙය පිළිබඳ සිතා කටයුතු කිරීමට අවශ්යයි. අපි හුරුවෙලා තිබෙනවා නිරන්තරයෙන්ම දේශපාලනඥයන් වෙත වරද පැටවීමට. එහෙත් මෙම කාරණාවේදී ඉන් ඔබ්බට ගොස් බුද්ධිමත්ව සිතීම ඉතාමත් වැදගත්. මහජනතාව යම් යම් දේවල් නොමිලයේ රජයෙන් බලාපොරොත්තු වෙනවා. සමාජ සුබසාධන රජයක් පවත්වාගෙන යෑමට හැකි වාතාවරණයක් මේ වන විට ශ්රී ලංකාව තුළ නැහැ. ඒත් ජනතාව බලාපොරොත්තු වන පරිදි සමාජ සුබසාධන රජයක් තවදුරටත් ශ්රී ලංකාව තුළ ක්රියාත්මක කළ හොත් ගැටලුසහගත තත්ත්වයන් උද්ගත වෙන්නට පුළුවන්. මේ හේතුවෙන් සාමාන්ය ජනතාව සෑම විටම යථාර්ථවාදීව සිතන්නට අවශ්යයි. පසුගිය කාලයේදී අපි දැක්කා අස්වැසුම සහනාධාරය ලබා දෙන අවස්ථාවේදී ව්යාජ තොරතුරු ලබා දෙමින් වංචනික ආකාරයට එය ලබා ගැනීමට කටයුතු කළ පුද්ගලයින් සිටියා. රටෙහි වර්තමාන තත්ත්වය පිළිබඳ සිතා හෝ එවැනි පෞද්ගලික පරමාර්ථයන් මුල්කර නොගනිමින් රටට මුල්තැන ලබා දෙමින් බුද්ධිමත්ව කටයුතු කිරීම ඉතාමත් වැදගත් වෙනවා. ඒ වගේම තමයි රජයේ පාර්ශ්වයෙන් ගත්විට පාලකයන් තුළ සද්භාවය තිබීම ඉතාමත් වැදගත්. ඔවුන් මේ ඉදිරිපත් කර තිබෙන්නා වූ අණ පනත් ආදිය සද්භාවයෙන්, විනිවිදභාවයෙන් යුතුව ක්රියාත්මක කිරීමට අවශ්යයි. එසේ නොමැති වුවහොත් ජනතාවගේ විශ්වසනීයත්වය බිඳී යන්නට පුළුවන්. එම නිසා මට හිතෙනවා ප්රායෝගිකත්වයට මුල් තැන ලබා දෙමින් ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල විසින් ලබා දුන් ඉලක්කයන් සපුරා ගැනීමට අවශ්යයි කියලා. එම කාරණාවේදී සාමාන්ය ජනතාව මෙන්ම රජයත් බුද්ධිමත්ව කටයුතු කිරීම වැදගත්.
කොළඹ විශ්වවිද්යාලයේ ආර්ථික විද්යා අධ්යයන අංශයේ මහාචාර්ය
ප්රියංග දුනුසිංහ
එච්. කේ. එස්. නවෝදා හඳරාගම
ජනසන්නිවේදන අධ්යයනාංශය
කැලණිය විශ්වවිද්යාලය.
