IMFයෑම අපට තිබුණු අවසාන විසඳුම කියලා ආර්ථික විද්යාව දන්න අය දන්නවා – ආර්ථික විද්යා දේශක ධනුෂ්ක ලක්මාල්
මෙරට ආර්ථිකය නැවත අර්බුදයෙන් මිදී නැඟී සිටින්නේ කෙසේද? මෙරට ආර්ථිකය ශක්තිමත් කිරීම සඳහා තවදුරටත් ගත යුතු ක්රියාමාර්ග
මොනවාද? පසුගියදා ජනාධිපති රනිල් වික්රමසිංහ මහතා පාර්ලිමේන්තුව අමතා කළ කතාවේ තිබෙන ආර්ථික විද්යාත්මක වටිනාකම කුමක්ද? යනාදිය කරුණු කාරණා පිළිබඳව මෙරට නව පරපුරේ ජනප්රිය ආර්ථික දේශකයකු සහ ආර්ථික විද්යා ගුරුවරයකු වන ධනුෂ්ක ලක්මාල් මහතා සමඟ කළ සාකච්ඡාවකි මේ.
ජනාධිපතිතුමා පාර්ලිමේන්තුවේදී කළ ප්රකාශය සහ එම ප්රකාශය තුළ කියැවුණ මෙරට ආර්ථික අර්බුදය ජයග්රහණය කිරීමට තිබෙන මාර්ගය පිළිබඳව ඔබේ අදහස කුමක්ද?
මම කිසිදු දේශපාලන පක්ෂයකට කිසිදු සම්බන්ධයක් නැති කෙනෙක්. වෙනත් වචනයකින් කීවොත්, පාවෙන ඡන්ද හිමියෙක් කියලා හඳුන්වා දුන්නොත් ඒක වඩාත් නිවැරැදි අර්ථකථනයක්. මම සියල්ල දිහා තාර්කිකව බලන කෙනෙක්. කෙනා කවුද යන්න නොවෙයි, කවුද හොඳ දේ කරන කෙනා කියන දේ පිළිබඳව පමණයි අපි අවධානය යොමු කරනු ලබන්නේ. අපි මේ අවස්ථාවේ සොයා බැලිය යුත්තේ කවුද හොඳ දේ කරන්නේ ? කවුද නරක දේ කරන්නේ ? කියලා පමණයි. මම සෑම ආර්ථික සහ දේශපාලන කරුණක් පිළිබඳවම මධ්යස්ථව බලන ආර්ථික විද්යාව පිළිබඳ උපාධිධාරියෙක්. ඒ වගේම මම අවුරුදු දහයකට කිට්ටු කාලයක් සිසු සිසුවියන් ලක්ෂ ගණනකට ආර්ථික විද්යාව න්යායික සහ ප්රායෝගික දැනුම ලබා දෙන ගුරුවරයෙක්. ඒ නිසා මෙම කරුණු පිළිබඳව මැදහත් සිතින් විමසා බලා කරුණු පැහැදිලි කරන්නම්. මම පසුගියදා ජනාධිපතිතුමාගේ කතාවට සවන් දුන්නා. මම සාමාන්යයෙන් දේශපාලනඥයන්ගේ කතා සවන් දෙන පුද්ගලයකු නොවෙයි. ඒත්, ජනාධිපතිතුමාගේ කතාව ඇහුවාම මට හරි සතුටක් ඇති වුණා.
ඔබට එවැනි සතුටක් ඇති වුණේ ඇයි ?
මම ආර්ථික විද්යා විෂය දන්න කෙනෙක් විදිහට, අපි ඉගෙන ගත් ආර්ථික විද්යාවට අනුව ජනාධිපතිතුමා කියූ සියලු කරුණු ආර්ථික විද්යාවට අනුකූලයි. මම විමසීමෙන් බැලුවා, ඔහු වැරැදි දෙයක් කියයිද කියලා. නැහැ, ඔහු කිසිදු වැරැදි දෙයක් කිව්වේ නැහැ. සියලු කරුණු ආර්ථික විද්යානුකූලවයි කතා කළේ. ජනාධිපතිතුමාගේ කතාවේ කිසිදු තැනක පටු දේශපාලන කරුණු හෝ තමන්ට වාසිදායක දේ ඇතුළත් කර තිබ්බේ නැහැ. අප සිටින්නේ කොතැනද අප යා යුත්තේ කොතැනද කියලා ඔහු ඉතාමත් හොඳින් පැහැදිලි කර දුන්නා. දේශපාලන කණ්ණාඩි පැත්තකින් තිබ්බොත් ඕනෑම කෙනෙකුට තේරෙනවා අපි එදා සිටිය තැන සහ අද සිටින තැන ගැන, ඉතාමත් පැහැදිලි වෙනසක් දැක ගන්න පුළුවන්.
ඒත් සමහර පාර්ශ්ව මේ කතාව තුළ අඩුපාඩු පෙන්වා දෙමින් විවිධ ආකාරයේ අදහස් පළ කරනවා ?
සියල්ල දෙස දේශපාලන පාට කණ්ණාඩි දමා බලා ඒ දේවල් නිශ්චය කිරීම අපේ රටට වෙලා තිබෙන නස්පැත්තියයි. අපි නිතරම හිතන්නේ, අපේ හිතේ තියෙන දේ හරි කියලා මිසක්, හරි දේ හරි කියලා නොවෙයි. ඒත්, විය යුත්තේ එය නොවෙයි, හරි දේ හරි යැයි පිළිගැනීමයි.
මේ කතාව පිළිබඳව ඔබේ ආර්ථික විද්යාත්මක විග්රහය කුමක්ද?
අපට තිබුණු පළමු කාර්ය තමයි, අන්තර් ජාතික මූල්ය අරමුදලට ගිහින් මේ ප්රශ්නය විසඳා ගැනීම. ඒත්, අන්තර් ජාතික මූල්ය අරමුදලට යන අවස්ථාවේදීත් ඇතැමුන් කීවා, අන්තර් ජාතික මුල්ය අරමුදලට යන්න එපා කියලා. නමුත්, ආර්ථික විද්යාව හදාරන අය දන්නවා අපට තිබෙන අවසාන විසඳුම තමයි අන්තර් ජාතික මූල්ය අරමුදලට යාම කියලා. එදා යන්න එපා කීව අය පවා දන්නවා ඒ අවස්ථාවේ තිබුණු එකම විසඳුම අයි.එම්.එෆ්. කියලා. ඒත්, තමන්ගේ පටු දේශපාලන අරමුණු නිසා ඔවුන් ඒ දේ ප්රසිද්ධියේ ප්රකාශ කළේ නැහැ. එහෙත් ජනාධිපතිතුමා සහ ආණ්ඩුවත්, රාජ්ය නිලධාරීනුත් තීරණය කළා, මේ ප්රශ්නය විසඳීමට මූල්ය අරමුදලට යා යුතු බව. ඒ අනුව තමයි මූල්ය අරමුදල වෙත ගියේ.
එසේ අයි. එම්. එෆ්. ගියාම ඔවුන් විවිධ කොන්දේසි පනවනු ලැබුවා ?
ඔව්, එහිදී රටට විශේෂ වැඩ මාලාවක් ලබා දුන්නා. කොවිඩ් වසංගතය ඇතුළු කරුණු නිසා අපේ රටට විශාල අර්බුද රැසකට මුහුණ දෙන්නත් සිදු වුණා. ආර්ථික අර්බුදය, අපට අවසානයේදී ණය ගෙවීමට නොලැබෙන තැනට තත්ත්වය උග්ර වුණා. ඒත්, ඒ තත්ත්වයට විසඳුමක් ලබා දීමට හැකියාව ලැබුණේ නැහැ.
මේ තත්ත්වය ඇති වීමට මූලික වූ ප්රධාන කරුණු පිළිබඳව පැහැදිලි කිරීමක් කළ හැකිද?
2019 පසු ක්රියාත්මක වුණ වැරැදි බදු ප්රතිපත්තිය නිසා අර්බුදය වැඩි වුණා. ඒ වගේම මෙහි ප්රතිඵලයක් විදිහට රාජ්ය ආදායම් ප්රමාණය වේගයෙන් පහළ ගියා, මුදල් ආච්චු ගසා ආදායම වැඩි කර ගැනීමට උත්සාහ කිරීම නිසා සංචිත මුදල් පවා පහළ ගියා, අපේ විදෙස් මුදල් සංචිත කෙතරම් පහළ ගියාද කියනවා නම්, ඒ දිනවල තිබූ ප්රකට කතාවක් වූයේ මහ බැංකුවට වඩා මුදල් පිටකොටුවේ විදේශීය මුදල් හුවමාරු කරන කඩවල තිබෙන බවයි. ඒ වගේ පහළ තැනකටයි, රටේ ආර්ථිකය කඩා වැටී තිබුණේ. ඒ වගේම මුදල් අච්චු ගසා සහනාධාර බෙදීම නිසා මේ තත්ත්වය තවදුරටත් උග්ර තත්ත්වයට පත් වුණා.
ඩොලරය ඉහළ යන එක වළක්වා ගැනීම සඳහා කෘත්රිමව ඩොලරය අල්ලාගෙන සිටීමට ද එදා පැවැති ආණ්ඩුව කටයුතු කළා. ඒ අවස්ථාවේදී ඔවුන් උත්සාහ කළේ එවක ආණ්ඩුවේ දේශපාලන කීර්තිය ආරක්ෂා කර ගැනීමට විය හැකියි. මේ සියලු තීරණ නිසා අප රටක් විදිහට අන්ත අසරණ වුණා. අපේ රටේ ආහාර උද්ධමනය සියයට හැත්තෑව ඉක්මවා ගියා. ඇත්තෙන්ම ආර්ථික අර්බුදය කියන මහා අර්බුදය ලෝකයේ රටවල් කිහිපයක් පමණයි අත්විඳ තිබෙන්නේ. අපිටත් රටක් විදිහට ඒ තත්ත්වයට පවා මුහුණ දීමට සිදුවුණා. ඇත්තෙන්ම අපි රටක් විදිහට එදා කර වටක් මඩ වගුරකයි ගිලී සිටියේ. ඒ අවස්ථාවේ තමයි අරගලයකින් එදා සිටි පාලකයන් පලවා හැරීමට ජනතාව එකතු වුණේ.
රනිල් වික්රමසිංහ ජනාධිපතිතුමාගේ පැමිණීම ආර්ථිකයට කුමනාකාරයටද බලපානු ලැබුවේ ?
ඒ අවස්ථාවේදී බොහෝ පිරිස් රට භාර ගන්නට පසුබට වෙද්දී, ජනාධිපතිවරයා සහ නව ආණ්ඩුව ආර්ථික අර්බුදය විසඳීම සඳහා දුෂ්කර ගමනක් ආරම්භ කරනු ලැබුවා. ඒ ආණ්ඩුව ගත් තීන්දු නිසා ලොකු විවේචනවලට මුහුණ දීමට සිදු වුණා. පොලිය වැඩි කිරීම් ඇතුළු ක්රියාමාර්ගවලට ගියා. රාජ්ය ආදායම උපයාගන්නා ක්රම වෙත යොමුවෙනු ලැබුවා. වැට් බද්ද වැඩි කිරීම සිදු කළා රාජ්ය ආදායම ඉහළ දමා ගැනීමට සාර්ථක පිළිවෙතක් අනුගමනය කළා. යම් වේදනාත්මක තත්ත්වයක් වුවද ආණ්ඩුවට ඇතිව තිබූ තත්ත්වය තුළ මෙයින් එහා ගිය පිළිවෙතක් තිබුණේ නැහැ.
ණය ප්රතිව්යූහගත කිරීමට කටයුතු කිරීම සඳහා ගත් ක්රියාමාර්ග පිළිබඳව ඔබේ විග්රහය කුමක්ද?
එහිදී මුලින්ම සිදු කරනු ලැබුවේ දේශීය ණය ප්රතිව්යූහගත කිරිමයි. මේ ක්රියාවලියේදී අපේම ඇතැමුන් බොරු බියක් ඇති කිරීමට කටයුතු කළා. එහෙත්, මේ වගේ ලොකු ණය අර්බුදයක් විසඳනකොට මූලිකව තමන්ගේ ගෙදර ප්රශ්න ටික විසඳා ගන්න ඕනෑ. ඒ නිසා මූලිකවම සිදු කරනු ලැබුවේ දේශීය ණය ප්රතිව්යූහගත කිරීමයි. ඒක තමයි ණය අර්බුදය විසඳාගෙන රට නැවත ක්රමානුකූලව ඔසවා තැබීමට තිබෙන එකම විසඳුම.
පැරිස් සමාජය සහ සෙසු පාර්ශ්ව ණය සඳහා යම් සහනයක් ලබා දීමට කටයුතු කර තිබෙනවා. මේ තත්ත්වය රට සාමාන්යකරණය සඳහා බලපානු ලබන්නේ කුමන ආකාරයටද?
අපට ණය ගෙවීමේ කාලය 2028 දක්වා දීර්ඝ කිරීම හොඳ ප්රවේශයක් විදිහට පෙන්වා දෙන්න පුළුවන්. ඒ වගේම ණය පොලිය සියයට දෙක දක්වා පහළ යාම තුළ අප රටට ලොකු සහනයක් ලැබී තිබෙනවා. ස්වෛරී බැඳුම්කර ණය හිමියන් සමඟ ද සාකච්ඡා කර යම් එකඟතාවකට පැමිණි පසු අපට රටක් විදිහට යම් හොඳ තැනකට පත්වීමට පුළුවන්කම ලැබේවි. මේ සියලු කරුණු දේශපාලන කෝණවලින් බලා කියන දේවල් නොවෙයි, සම්පූර්ණයෙන්ම ආර්ථික විද්යාත්මක ඇසකින් බලා පෙන්වා දෙන කරුණු. අනෙක් පසින් ණය ප්රතිව්යූහගත කිරීමත් සමඟ අප රටේ ජාතික ආදායමෙන් සියයට හතර දක්වා ආසන්න වශයෙන් අඩුවෙනවා. එහෙත් දැනට අපි රටක් විදිහට දේශීය ආදායමෙන් සියයට නවයක් ගෙවනු ලබනවා. මේ ණය ප්රතිව්යූහගත කිරීම නිසා සැලකිය යුතු වෙනසක් සිදුවනු ලබනවා. ඒ වගේම අපට රටක් විදිහට නැවත ස්ථාවර වීමට කාලයක් ලැබෙනවා. 2028 දක්වා මෙය ඉතාමත් හොඳ දෙයක් විදිහටයි සඳහන් කිරීමට පුළුවන්කම තිබෙන්නේ.
එදා සිටි තත්ත්වය සහ අද තත්ත්වය අතර වෙනස ඔබ දකින්නේ කොහොමද ?
අපි රටක් විදිහට ගමන් කරමින් තිබ්බේ සිම්බාබ්වේ රාජ්යය ගමන් කළ විනාශකාරී මාවතේ. දැන් සිම්බාබ්වේ රාජ්යය තුළ ආර්ථික අර්බුදය ඇති වී, අධි උද්ධමනය ඇති වී අවුරුදු දහයකට වැඩියි. එහෙත්, ඒ තත්ත්වය පාලනය කර ගැනීමට ඔවුනට හැකියාව ලැබී නැහැ. එහෙත්, අපේ රටේ පාලනය අතට ගත් ජනාධිපතිතුමා සහ කණ්ඩාමේ දක්ෂතාවය නිසා ඒ විනාශකාරී තත්ත්වයට නොගොස් රට ස්ථාවර කර ගැනීමට හැකියාව ලැබී තිබෙනවා. ඒ ගැන දේශපාලන භේදයකින් තොරව අප සතුටු විය යුතුයි.
මහ බැංකුව ස්වාධීන ආයතනයක් කිරීම ආර්ථික අර්බුදය විසඳා ගැනීමට හේතුවක් වෙනවාද?
මෑතක් වනතුරු මහ බැංකුව කියන්නේ ආණ්ඩුවේ දේශපාලන තන්ත්රය ආරක්ෂා කර ගැනීමට තිබූ රාජ්ය ආයතනයක් පමණයි. එදා ආණ්ඩුව ආරක්ෂා කර ගන්නත්, ආර්ථික වැඩ සඳහාත් මහ බැංකුව යොදා ගනු ලැබුවා. එහෙත්, දැන් මහ බැංකුව ස්වාධීන ආයතනයක් විදිහට ආර්ථික විද්යානුකූල ආයතනයක් විදිහටයි කටයුතු කරනු ලබන්නේ. මෙය ඉතාමත් හොඳ ප්රවේශයක් විදිහට සඳහන් කරන්න පුළුවන්. අද ජනාධිපතිතුමා සහ මහ බැංකු අධිපතිතුමා වෙන් වෙන්වයි තම ආර්ථික ප්රතිපත්ති සහ දේශපාලන ප්රතිපත්ති ක්රියාත්මක කරන්නේ. ආණ්ඩුව සහ මහ බැංකුව අතර දේශපාලන සම්බන්ධතාවක් නැහැ. ඇත්තෙන්ම අපි වැනි ආර්ථික අර්බුදයක ගිලී ගිය රටකට මෙය හොඳ ප්රවේශයක්.
ආර්ථික විද්යා දේශක
ධනුෂ්ක ලක්මාල්
උදිත ගුණවර්ධන
